1. Sağlıklı alışkanlıklar geliştirin.

“Teknoloji / ekran saati yemek gibidir.” Çocuklar sadece protein ağırlıklı ya da şeker ağırlıklı beslenerek sağlıklı bir yeme alışkanlığı geliştiremezler. Aşağı yukarı teknoloji de böyledir işte, teknoloji kullanımında da ölçülü ve dengeli olmak önemlidir. Teknoloji sadece miktarla ya da süre ile ilgili de değildir. Ebeveynlerin teknolojiyi nasıl kullandığı ve çocuklarına ne olarak sunduğu da oldukça önemlidir.

Örneğin; ekran saatini bir ödül olarak mı, yatıştırıcı olarak mı yoksa yasaklayarak bir ceza aracı olarak mı kullanıyorsunuz? Çocukların beyinleri olaylar arasında beklediğimizden daha hızlı bağlantı kurar, çocuklarımıza küçük yaşlarda koyduğumuz kurallar onlar için değiştirilemez gerçekler olarak kalabilir.

Bu kuralları ve pratikleri ilerleyen yaşlarda değiştirmek – belki sizin için kolay olsa da – onlar için kolay olmayacaktır. Sonuçta teknoloji bir araçtır ve çocuklara onun faydalarını ve potansiyel dezavantajlarını gelişimsel olarak uygun aşamalarda öğretmeliyiz. 

2. Değerlerinizi esas alan sınırlar belirleyin.

Ne kadar teknoloji tüketimine ve ekran saatine izin verilmeli?  Her ebeveyn ailesi için güvenli ve kabul edilebilir teknoloji kullanımına karar vermeli ve sınırlar koymalıdır. Bu sınırları yasaklar olarak düşünmemeli, kendimize ve çocuklarımız için yasak getirmekten çok bir güvenli alan belirlemek olarak düşünmeliyiz. Önemli olan bu alanlar ve sınırlar hakkında çocukları bilgilendirmeniz ve bu kuralları neden koyduğunuzu açıklamanızdır.

Öylesine bir kuralın hiçbir anlamı olmaz değil mi? Çocuklar ve ebeveynlerle yakından çalışan uzmanlar, teknoloji ve kullanımı üzerine çocuklarıyla interaktif bir iletişime sahip olan, belirlediği sınırlara ve değerlere bağlı olan, gerçekten güvenli ve kaliteli ekran saati geçirmesi için kuralları olan ve bu kuralların çocuklarıyla paylaştığı haklı sebepleri olan ebeveynlerin, çocukların ani öfkesi ve ekran saati kullanımı ile ilgili protestoları karşısında daha kontrollü olduğunu, bu çatışmaları daha kolay çözdüğünü söylüyor.

Teknoloji alanında çalışan ebeveynlerin çoğunlukla çocuklarının ekran saati/teknoloji kullanımı ile ilgili oldukça sağlam ve vazgeçmedikleri değerler, oldukça net belirlenmiş sınırları olduğunu görürüz. Bu belki de teknolojiyi ve çeşitli araçlarını daha iyi bildikleri ve etkisini ve potansiyelini daha iyi anladıkları içindir, ne dersiniz?

3. Çocukların teknolojiyi tamamen ücretsiz bir araç olarak görmemelerini sağlayın.

Çocuklara internet kullanımılarından, gizliliklerinden, ilgilerinden, bir şey satın almasalar dahi, hareketlerinden kişi ve kurumların (bir çoğunun) maddi gelir elde ettiğini öğretmek teknoloji kullanımı üzerine öğretilmesi gereken en önemli derslerden biridir. Çocukların da adalet anlayışı vardır, yanlış ile doğruyu ayırabilirler ve kandırılmaktan hiç hoşlanmazlar. Özellikle ortaokul çağındaki çocuklar bunu kolayca kavrayabilir, teknoloji üzerine yeterince bilgileri varsa, diğer yetişkinler ve akranları tarafından desteklenirse kendi internet kullanımının sorumluluğunu alabilirler. 

Çocuklardan ürünlerin, uygulamaların, sitelerini içeriklerin nasıl tasarlandığını ve pazarlandığını sorgulamalarını ve yapmak istedikleri seçimlere dikkat etmelerini isteyebilirsiniz.

Örneğin YouTube, videolarını izlemenizi, tüketmenizi ve platformunda mümkün olduğunca fazla zaman harcamanızı ister. Bu nedenle algoritmaları, izlemek isteyebileceğinizi tahmin ettiği videoları önermeye devam eder. Netflix de benzer şekilde çalışıyor; izlemek için can attığınız bir dizi ya da filme başlıyorsunuz, ardı arkası kesilmiyor, sonunda izlemeye devam etmek için uyku ile savaşmaya başlıyorsunuz. Tam bitti derken ardından bir tane daha…

Dijital evrende kullanılmayı ve içeriklerinin tüketilmesini bekleyen çok sayıda uygulama ve platform olduğunu asla unutmamalıyız. Bu içeriklerin sürekli önerilmesinin de sebebi sadece sizin beğenebileceğinizi ve faydalanabileceğinizi düşündükleri için değil. Çocukların dijital ekonominin temel çerçevesini anlamalarına yardım etmek için asla çok erken değil.

Çocuklarınızla farklı yaşlarda teknolojinin farklı özellikleri üzerine sohbet edebilir, siz de öğrenirken çocuklarınıza öğretebilirsiniz. Teknoloji üzerinden kurum ve kişilerin ne gibi faydalar elde ettiğini, bunların nasıl kullanıldığını ve olası dezavantajlarını da çocuklarınızla paylaşabilirsiniz. Teknolojinin bize inanılmaz bir kolaylık, sınırsız bilgi, eğlence, oldukça faydalı araçlar sunduğunu kabul ediyoruz; fakat bunun bir hayır işi olmadığını aklımızdan çıkarmamalıyız. 

4. Çocuklarınıza eşlik edin. 

Çocukları yabancılarla çevrili bir havaalanında veya alışveriş merkezinde yalnız bırakmadığımız gibi, çocuklar çevrimiçi dünyaya adım attıklarında yanlarında bulunmalı ve istikrarlı davranmalıyız. Çocuklar yanlarındaki yetişkinin sadece kendilerini izlemek ve denetlemek için değil aynı zamanda gerektiği zaman kendilerini korumak, savunmak ve ihtiyaçları olduğunda danışmaları için orada olduğunu bilmeleri önemlidir.

Çocuklar dijital dünyayı keşfederken onlara rehberlik etmek için yanlarında olun. Teknoloji kullanımı hakkında deneyimleri üzerine sohbet edin. Uygun bulmadığınız bir sayfa, içerik veya uygulama gördüğünüzde hiçbir açıklama yapmaksızın kapatmak, kapattırmak ya da silmek yerine neden öyle düşündüğünüzü, o uygulama ya da web sitesi ya da içeriğin olası etkilerini çocuğunuzla paylaşın. Çocuklarla onların deneyimleri üzerine sohbet edin. Eğer çocuklar kendi deneyimlerini paylaşma konusunda isteksiz görürseniz siz kendi deneyimlerinizden bahsedebilirsiniz.

Örneğin; Instagram kullanmanın iyi ve kötü bulduğunuz yanlarını, avantajlarını ve dezavantajlarını ve en önemlisi sizi nasıl hissettirdiğinden bahsedin. Toplumda yaygın olarak kabul edildiği düşünülen ve dayatılan fiziksel özellikler, toplumsal cinsiyet rolleri, sınırsız yavru kedi/köpek görselleri, insanların yediklerini ve yaptıklarını sürekli paylaşmalarının sizi nasıl hissettirdiğinden bahsedin. Bunları kabul edilmiş gerçekler olarak sunmak ve bir ders gibi çocuğunuza anlatmaktansa gerçekten duygularınızdan bahsedin. Neden o şekilde hissettiğinizi açıklamaya çalışın. Bu çocuğunuzun da kendi deneyimlerinden bahsetmesi için onu teşvik edecektir.

Yasaklar koyup çocuğunuzun ne yaptığından, neler hissettiğinden, nelere maruz kaldığından habersiz kalmak mı; beraber öğrenerek, konuşarak, çocuklarınızın da anlamlı bulduğu ya da sebeplerini bildiği sınırlamalar getirmek mi? 

5. İstenen davranışlar için model olun. 

Ebeveynler zaten bunu yaşamın farklı alanları için yapıyor. Çocuklarımızın taklit ederek ne kadar iyi öğrendiğini biliyoruz. Bunun için özellikle çocuklarımız yanımızdayken karşıdan karşıya geçerken mutlaka dikkatli davranmayı, beslenmemize ve kişisel hijyenimize dikkat etmeyi biliyoruz. Çocuklarımız hiç dişimizi fırçalamadığımızı ya da akan trafikte yolun ortasına atlayarak karşıdan karşıya geçtiğimizi, sadece fastfood yediğimizi görse onlarda istenen davranışları geliştirmek için onları nasıl ikna edebiliriz ki?

İnternet tüketimimizi de ayrı tutmamalıyız. Bütün gün telefon elimizde, gördüğümüz her reklama tıkladığımızda; teknoloji kullanımı, yararları ve zararları üzerine okuyup öğrenmedikçe çocuklarımızdan neyi ne kadar bekleyebiliriz? Hem bu kadar hızla gelişen ve değişen bir alan hakkında bildiklerimizin ne kadar geçerliliği var?

İyi bir teknoloji / medya okur yazarı olmak, öğrenmeye devam etmek yetişkinlerin çocuklarının önünde yola atlayarak geçmemeleri gerektiği gibi almaları gereken temel bir sorumluluk. Bu, sadece teknolojinin karanlık yüzüne hazırlıklı olmak için değil, gerçekten teknolojiden iyi verim almak, daha çok öğrenmeye ve gelişmeye (ve tabii ki kaliteli bir şekilde eğlenmeye) devam etmek için atmamız gereken bir adım. Teknoloji konusunda alınacak sorumluluk sadece size ve çocuğunuza ait değil. Şirketlerin, içerik sahiplerinin, yazılımcıların vb. da alması gereken sorumluluklar var. Ama çocuğunuzun ilk iletişim kurduğu kişi sizsiniz. Bunu unutmayın. 

Kaynak: Michael Miller, Six Seconds: The Emotional Intelligence Network

Kategoriler: eğitim

0 yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir