18 Mayıs günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu sömestr okulların açılmayacağını ve 19 Haziran’a kadar uzaktan eğitimin devam edeceğini duyurdu.

Kreşlerin ise 15 Haziran da faaliyete geçebileceği ifade edilse de şu an için bütün kreşlerin açılıp açılmayacağına dair net bir bilgi yok. Bu durumda çocuklar evde kalmaya devam edecek gibi görünüyor. Evden çalışan ebeveynler yavaş yavaş işlerine dönmeye de başladı.

Peki, evde kalan çocuklar ne yapacaklar?

legolu cocuk

“Ben çocukken, ebeveynler olmadan sık sık serbest oyun oynardık. Şimdi benim çocuklarım beş dakika yalnız kalamıyor. BİZ NEREDE YANLIŞ YAPTIK?”

Bu yazı internette Covid-19 süresinde çocuğu evde olan ve aynı zamanda evde çalışan bir annenin paylaşımı.

Eminiz ki bu anne gibi düşünen bir çok ebeveyn var. Çocukları okula gitmeyen ve bu süreci evde geçiren ebeveynler için bu alışık olunmayan, yepyeni bir dönem. Okul saatleri, oyun saatleri, ekran başında geçirecekleri süreler belli olan çocuklarımız artık evde.

“Kötü ebeveynler değiliz; çalışıyoruz, çocuklarımızı teknolojiden geri bırakmıyoruz ve belli bir düzen ve rutin sağlıyoruz.”

Ebeveyn koçu ve “Sınırların Dışında Ebeveynlik” in yazarı Meghan Leahy.

Şimdi, tüm bu rutinler kontrol edemeyeceğimiz sebeplerden dağılmaya başladığında, yine de elimizden gelenin en iyisini yapıyoruz. Araştırmalar, yoğun şekilde planlanmış yaşamlarımızın, çocukların sahip olduğu boş zamanların miktarında önemli bir azalmaya sebep olduğunu gösteriyor. Bu nedenle çocukların bağımsız ve serbest oyun becerileri, şu an içinde bulunduğumuz dönemde yetersiz kalıyor olabilir.

Bu durumda kesinlikle bir sorun yok. Eski zamanlardaki gibi çocukların belki şu an sokaklara çıkıp oynamaları yine de bir süre mümkün olmasa da uzmanlar, çeşitli araçlarla çocuklarımıza nasıl daha bağımsız oynayacaklarını öğretebileceğimizi ve bunun çocukların ileriki hayatlarında da oldukça faydası olacağını söylüyorlar. Yani bu durumu çocuklarımızın gelişimini desteklemek için bir fırsat olarak düşünebiliriz.

“Bağımsız oyunlar, zaman yönetimini, liderlik ve organizasyon becerilerini destekliyor; duygusal ve fiziksel farkındalığı ve düzenlemeyi teşvik ediyor.”

Ebeveyn ve eğitimci Dana Rosenbloom

Rosenbloom’a göre bunlar “yetişkin olarak başarılı bireyler olmamıza yardımcı olan beceriler.” Bu süreçte, biz de hem kendi hem çocuklarımızın hayatını biraz daha kolaylaştırabiliriz.


Bağlantı ile başlayın.

alarm

Çocuklarınızın kendi başlarına oynayacak kadar kendinden emin hissetmelerini istiyorsanız, güne gerçekten kaliteli ve bağlantılı oyunlarla başlayın. Örneğin sabah, 20 dakika için bir alarm kurun; telefonunuzu, bilgisayarınızı ve yaptığınız işi bırakın. Çocuğunuza “şu an “sadece seninle” yalnız zaman geçirmek için 20 dakikam var. Ne yapmak istersin? ” diye sorun. Ardından, katılımcı ve yardımcı rolüne girin.

“Bu kaygı ve belirsizlik döneminde çocukların gerilemesi oldukça doğaldır; bu da bağımlılık ihtiyaçlarının çok daha önemli olacağı anlamına gelir.”

Oyuncu Ebeveyn” yazarı Dr. Lawrence J. Cohen.

Bu süre boyunca çocuğunuza ne yapması gerektiğini söylemeyin; oyunlarına, kurallarına müdahale etmeyin. Çocuğunuzun istediği oyunu veya aktiviteyi onun istediği şekilde oynayın; katılımcı ve gözlemci olun. Bu sırada onları cesaretlendirebilirsiniz. Aha! Parenting (Aha! Ebeveynlik) kurucusu ve editörü Laura Markham, “Yargılamadan, yaptıklarını betimleyebilir, oyuna dair yorum yapabilirsiniz” diyor. Çocuğunuz, “vay be, annem/babam beni oynarken izlemeyi seviyor, sanırım bu konuda iyiyim.” diye düşünebilir.

“Biraz çelişkili gelebilir ama bağımsızlık ve keşfetmek; bağımlılık ve güvenliğin tersi değildir. Bağımsızlık ve keşfetme, bağlılık ve güven duygusuyla başlar ve yayılır.”

Oyuncu Ebeveyn” yazarı Dr. Lawrence J. Cohen.

Anlaştığınız süre bitiğinde ya da alarm çaldığında “Oynamanı izlemek çok keyifliydi, çok hoşuma gitti.”, “bu oyunu iyi ki önerdin, oynarken çok eğlendim.” gibi cümleler söyleyebilirsiniz. Ardından bu şekilde tekrar oynayabileceğinizi söyleyip çocuğunuza sarılıp işinizin başına dönebilirsiniz. Çocuklar bu durumda genellikle kendi başlarına oynamaya devam ederler.  Bu noktada unutmamanız gereken; belirlediğiniz süreyi ve alarm çalacağını önceden çocuğunuza da söylemek.

İkinci bir nokta ise, daha sonra oynarım diyerek geçiştirmemek. Eğer çocuğunuzla yalnız ve tamamen odaklanacağınız oyun zamanlarını belli bir rutine oturtursanız, kalan zamanlarda çocuğunuz kendi başına oynamaya devam edecektir. Eğer uygun değilseniz oynayacağınıza dair söz vermemeniz bu rutinin devamı için oldukça önemli.


Küçük başlayın.

“Normalde tek başına oynamayan bir çocuk için bir saat sonsuzluk gibidir,” diyor “Yok say!” kitabının yazarı Dr. Catherine Pearlman. Eğer çocuğunuz yalnız kalmaya ve oynamaya hiç alışık değilse önce “5 ya da 10 dakika ile başlayın ve yavaş yavaş bu süreyi arttırın.” Pearlman, “serbest oyun zamanlarından sonra çocuğunuza onun gerçekten zevk aldığı bir şeyi yapmayı teklif edebilirsiniz.” diyor.


Oyuna davetiye çıkarın.

oyuncaklar

Çocuğunuz sürekli aynı oyuncaklarla oynuyorsa bunlardan fark etmeden sıkılmış olabilir.  En çok oynadığı oyuncaklar ortada, fakat çok oynamadıkları genellikle kutusunda, rafında vs. duruyorsa bunları çocuğunuza çaktırmadan sunabilirsiniz. Örneğin;

  • Kamyonuna biraz fasulye koyabilir, bir kısmını yere dağıtabilirsiniz.
  • Legoları çıkarıp yarım bir bina yapıp bırakabilirsiniz
  • oynamadığı bebeklerle bir çay saati düzenleyebilirsiniz
  • Oynamadığı puzzle’ına başlayıp bitmeye yakın bırakabilirsiniz

Çocuğunuz odasında ya da yerde oyuncakları çıkmış, ortada oynamaya hazır görünce oynamak isteyebilir, heyecanlanabilir. Kendisi bunları görüp oynamazsa, çocuğunuzu o oyunu oynamak, o puzzle’ı bitirmek için harekete geçmesi için teşvik edebilirsiniz.


Dağınıklığa yer açın.

Schreiber-Levy, “Boya, kum, kil, boncuk veya su ile dağınık veya dokunsal oyunlar, birçok ebeveynin kaçındığı bir şeydir, çünkü sakıncalı görülür” diyor. “Ancak, bunlarla oynamak çocuklar için, gerçekten rahatlatıcıdır ve onları uzun süre meşgul eder. ”

Bu tür oyunlar çocuklarım motor becerilerinin de gelişmesini destekler. Dağınıklığı kontrol altına almanın bir yolu, onun için bir alan belirlemektir. Evin, apartmanın bahçesi ya da balkon genelde bu oyunlar için ideal alanlardır. Fakat siz de ev içinde de kovalar, büyük tepsiler ve havlular bulunan bir alan yaratabilirsiniz. Schreiber-Levy, 2 ve 4 yaşındaki çocuklarının küvette bir buçuk saat tıraş kremi ile oynayabildiğini söylüyor. Tabii bu sırada kendisi de bilgisayarı ile tuvalette oturuyormuş!


Bir hareket bölgesi oluşturun.

Schreiber-Levy, “Çocuklar fiziksel olarak yorulmadıkça uyumaları ya da kendilerini kontrol etmeleri zorlaşır.” diyor. Açık alan aktiviteleri ya da ev dışında olmak buna yardımcı olmakta fakat özellikle şu zamanlarda pek mümkün olmamaktadır. Ancak evde takla atmaları, zıplamaları için güvenli bir alan oluşturabilirsiniz. Bir yere yastıkları, minderleri, yoga matlarını ya da varsa uyku tulumlarını istifleyin. Zıplamak, hoplamak istemezse yastıklarla bir kale, ev veya şato inşa edebilirler. Tavanınız sağlamsa eğer tırmanma ipi, direği ya da merdiveni de temin edebilirsiniz.


Oyunla bağlantıda olun.

Serbest oyun dendiği zaman, “git odanda oyna”, “şimdi işim var, tek başına oyna” gibi cümleler çocukların oyun oynaması için pek de teşvik edici olmamaktadır. Bunun yerine, çocuklarınızı daha sonra katılabileceğiniz aktiviteler yapmaları için teşvik edebilirsiniz.

Örneğin; sizin için bir sanat eseri yaratmasını, evde başka bir yetişkine sürpriz yapmasını veya minderler ve sandalyeler kullanarak oturma odasında bir parkur oluşturmasını önerebilirsiniz. Bu durumda onlara “Bitirdiğin zaman bakacağım, ilerlediğinde haber ver, tek başına halledemeyeceğini düşündüğün bir şey olursa beni çağırabilirsin, bitince ben de görmek/oynamak isterim” gibi cümlelerle oyuna ya da aktiviteye dahil olduğunuzu ya da olacağınızı ifade edebilirsiniz. Bu şekilde çocuğunuz sizin, kendisi ve oyun ile bağlantıda olduğunuzu hisseder. Bu tarz oyunları çocuğunuzun gelişim özelliklerine göre özelleştirin.

Unutmayın, her çocuğun farklı ihtiyaçları, farklı ilgi alanları bulunmakta. Sizin Instagram’da ya da internette gördüğünüz çok keyifli bir aktivite çocuğunuza zor gelebilir, ilgisini hiç çekmeyebilir. Onları zorlamayın, onun ilgi alanlarına ve yaşına göre aktiviteleri değiştirebilirsiniz.


Sabırlı olun.

Çocuklarınız normalde bütün gün okulda ise ya da ekran başında çok zaman geçiriyorsa bağımsız oyun oynama becerileri ve kasları körelmiş olabilir

Schreiber-Levy

Bunların tekrar gelişmesi için zamana ihtiyaç olabilir. Genellikle ebeveynler olarak her şeyin hemen olmasını isteriz. Fakat bu dönemi hepimiz için bir geçiş dönemi olarak kabullenirsek ve sabırlı olursak her şey daha kolay olacaktır.


Kaynak: Kate Rope, New York Times


1 yorum

Kutay · 28 Mayıs 2020 12:40 am tarihinde

Cok guzel ve cok tatli tavsiyeler 🙂 Tesekkurler!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir