Roman ve hikaye okumak çocukların sosyal duygusal becerilerini, özellikle empati becerilerini desteklemenin en güzel yoludur. 

Kitaplar aracılığı ile çocuklarınızla duyguları konuşabilir, kendi duygularını isimlendirmelerini ve fark etmelerini sağlayabilir, hikayenin kahramanının başından geçen maceraları keyifle okurken/dinlerken kahramanın duyguları üzerine konuşabilirsiniz. 

Kahramanın maceraları sırasında ya da başından bir olay geçtiğinde çocuğunuza 

“Sence …. (kahramanın adı) bu durumda ne hissetmiştir?”

“Sen olsan aynı durumda sen ne hissederdin?”

“Sence …. (kahramanın adı) neden böyle davranmayı seçti?”

“Sen olsan ne yapardın?” 

“Sence kahramanımız ne yapacak?”

gibi sorular yöneltin.

Unutmayın, herkes aynı durumda aynı hissedecek ya da aynı tepkiyi verecek diye bir şey yok. Bir olay birisini çok üzmüşken başkasını heyecanlandırabilir, birini öfkelendirirken birinde coşkuya sebep olabilir, birini mutlu ederken bir başkasının umutlu hissetmesini sağlayabilir.

Çocuğunuzla onun ve/veya kahramanların duyguları üzerine konuşurken lütfen kendinizi soyutlamayın; siz aynı durumda nasıl hissederdiniz, ne yapardınız bunları paylaşın hatta çocuğunuzun yukarıdaki sorulara benzer soruları size sorması için onu teşvik edin. 

Önemli olan önce hissettiğimiz duyguları isimlendirerek onların farkına varmak, tanımak. Ne kadar farklı duygumuz var değil mi? Ve bu duygular günden güne değiştiği gibi bir gün içerisinde hatta bir saat içerisinde hatta ve hatta dakikalar ve saniyeler içerisinden sürekli değişebilir. Bu değişimin farkında olmak, ve kabullenmek önemli. İyi duygu ya da kötü duygu, pozitif ya da negatif duygu diye bir şey yok. Hepimizin doğduğumuz andan öldüğümüz ana kadar belli ihtiyaçları, arzuları, istekleri var. Bu ihtiyaçlarımızı karşıladığımızda ya da karşılayamadığımızda, kendi ihtiyaçlarımız çatıştığında ya da içinde bulunduğumuz topluluğun diğer bireylerinin ihtiyaçları ile çatıştığında duygularımız kendini gösterir. Belli bir durum-olay bize bir gün farklı hissettirmişken başka bir gün bambaşka hissettirebilir. Kızgın olmak da mutlu olmak gibi, memnun olmak da isteksiz olmak gibi, tedirgin olmak da meraklı olmak gibi oldukça doğal duygular. Tedirgin hissettiğimizde mesela bunu fark etmek, isimlendirmek, ifade etmek önemli. Fark ettiğimiz anda bizi aslında neyin tedirgin ettiğini, neden böyle hissettiğimizi bulmak daha kolay değil mi? Ne olsa tedirgin hissetmezdik? Aslında o sırada nasıl bir ihtiyacımız var ve daha önemlisi gerçekten o sırada istediğimiz ne? 

Çocuğunuz öfkeli ise

Örneğin, çocuğunuz öfkeli ise kendisinin önce fark etmesini sağlayın. Bunun için önce çocuklarla duyguları konuşmak önemli. Hem kendinizin hem de çocuğunuzun duygu dağarcıklarını yavaş yavaş geliştirerek duygularınız üzerine konuşmayı günlük bir pratik haline getirin. Bunu sadece çocuğunuzdan beklemeyin siz de gün içinde hangi olay karşısında ne hissettiniz, bunu nasıl fark ettiniz, aslında nasıl bir ihtiyacınız vardı ya da ne oldu da sizi böyle heyecanlandırdı… Bunları çocuğunuzla paylaşın, siz başkalarıyla paylaşırken de çocuğunuzun sizi duyması onun da duyguları hakkında konuşması için teşvik edici olacaktır.

Aşağıda sizin için duyguları konuşmayı kolaylaştıracak, çocukların empati becerisini destekleyici kitapları derledik. Unutmayın empati başkalarının yaşadıklarını ve hissettiklerini saygı ile anlamaktır. Aynı şekilde hissetmek, karşımızdaki üzgünse üzgün olmak zorunda değiliz. Sizin asla üzülmeyeceğiniz bir durum bir başkasını çok üzmüş olabilir. Önemli olan o durum ya da davranış karşısında o kişinin üzüldüğünü anlamak, duygusuna saygı göstermek. Tavsiye vermek, teselli etmek, kendi duygularımızı paylaşmak çoğu zaman gereksiz bir çaba olacaktır. Empati için karşımızdakini kalbimizi ve zihnimizi tamamen açarak dinlemek yeter de artar…

İşte 15 Kitap

1- Renk Canavarı – Yazan/Resimleyen: Anna Llenas

Merakla beklediğim bu kitap Esin Pervane’nin çevirisi ile artık Türkçe! 

Her duygumuz biricik, bu kitapta her duygu bir renk. Peki karıştığında duygularımız ne yapmalı?

2- Canavarların Da Duyguları Var!

Duygu dağarcığınız zenginleştiren kitaplardan biri de Canavarların Da Duyguları Var! Empati becerisini desteklemek için şiddetle tavsiye ediyoruz.

3- Çok Kötü Bir Şey Oldu – Yazan: Margeret M. Holmes

4- İşler Bazen Yolunda Gitmez – Mehmet Erkan

5- Çıtır Çıtır Felsefe Cesaret ve Korku, Günışığı Kitaplığı

6- Filozof Çocuk, Duygular Nedir?, Tudem Yayınevi

7- Küçük Kalbimin İçindekiler, Mandolin

8- Üzüntüden Mutluluğa Duygularınız, Tübitak

9- Duygularıyla Arkadaş Olan Çocuk, Okuyan Us

10- Noa, Kirpi ve Sarı – Yazan: Sepin İnceer

11- Üzüntü Kapını Çaldığında – Yazan Resimleyen: Eva Eland

12- Korkudan Cesarete Korkmuyorum, Tübitak

13- Duygularım “Oynuyorum ve Kendimi Tanıyorum” – Yazan: Isabelle Filliozat, Virginie Limousin

14- Öfke – Yazan: Blandino Franco

15- Utangaç – Yazan: Deborah Freedman


0 yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir